We zijn HIER!

Dorpen, natuur en erfgoed

Net zoals de producten van het land de mens voeden in alle betekenissen van het woord, is het erfgoed van de natuur onafscheidbaar van het cultureel erfgoed. Erfgoed refereert naar alles wat men geërfd heeft van zijn voorvaderen. Dat betekent onder meer dat in het Land van Condroz - Famenne, het begrip levenskunst inhoudt dat men de bouwkundige en natuurlijke erfenissen koestert als waardevolle schatten.

Langs de geërodeerde zandsteenheuvels van de Condroz strekken zich zogenaamde "tiges" uit (heuvellijnen) en bosmassieven. Aan de voet van de zachte hellingen van de kalkhoudende inzinkingen, in de "chavées" (valleien), vinden we een bodem die slib van goede kwaliteit bevat. Daaruit vloeit een landbouw met twee gezichten voort, met weiden en akkers voor de veeteelt, en anderzijds teelten voor de handel. De aard van de bodem beïnvloedt ook de fysionomie van de woningen. De muren vertonen grijze kleuren, zoals damborden van kalksteen, en zelfs de okertinten van de "pierre d'avoine" (variëteit van zandsteen die zijn kalkbestanddelen heeft verloren). De relatief belangrijke traditionele boerderijen zijn gebouwd in U-vorm of in de vorm van een vierkant en de schuur heeft daarin een belangrijke plaats. Vergeten we ook niet dat de meeste dorpen, die ontstaan zijn in de vroege middeleeuwen in de nabijheid van bronnen of riviertjes, voortkomen uit het aaneensluiten van ooit afzonderlijke gehuchten. In zekere zin waren ze een afspiegeling van de versnipperde heerlijkheden. Een en ander verklaart het grote aantal kastelen met indrukwekkende donjons, de domeinkapellen en de kleine romaanse kerkjes op de hellingen van de rotsheuveltjes.

In de Famenne, is de bodem weinig geschikt voor akkerbouw. In ons gebied heeft de vochtige kleihoudende bodem tijd nodig om op te warmen en op te drogen in de lente. Daardoor is hij moeilijk te bewerken en kan er pas laat gezaaid worden. Dat is ook de reden waarom bijna 50% van het gebied ingenomen is door bossen. Wat er is aan landbouwgrond, wordt vooral gebruikt als vetweide voor de veeteelt. Anderzijds kan men geen blokstenen van afdoende kwaliteit winnen door de afwezigheid van coherente rotsen. Daarom bouwde men vroeger vooral vakwerkhuizen - waarvan nog veel sporen resten - die in de 19e eeuw geleidelijk aan vervangen werden door gebouwen in baksteen. De dorpen liggen vrij verspreid en de landbouwbedrijven zijn kleiner dan in de Condroz. De meercellige boerderij van het lange type domineert op het platteland. Zij omvat een woongebouw, een stal, een hooizolder en een schuur, allemaal onder hetzelfde dak.

De gemeenten Ciney, Gesves, Hamois, Havelange en Ohey liggen in de centrale Condroz, terwijl Somme-Leuze deel van de Famenne uitmaakt. De weg van Pessoux naar Maffe vormt de grens tussen de twee regio's.